Prawa miejskie

Osieczna uzyskała prawa miejskie około 1370 roku, nadane jej przez jej właściciela, kasztelana santockiego Wojsława Borka z Gryżyny. Do początku XVI wieku własność Borków, w latach 1512-1592 Górków, 1592-1601 Czarnkowskich, potem Przyjemskich, od 1653 roku Opalińskich, od 1690 Mycielskich, a od około 1744 roku Skoroszewskich. Pod koniec XVIII wieku przeszła w ręce niemieckie, najpierw rodziny von Paschke, później baronów von Helldorf. Od końca XIX wieku aż do drugiej wojny światowej pozostawała w posiadaniu von Heydebrandtów. W Osiecznej dokonał życia i został pochowany Tassilo von Heydebrandt (1818-1899), niemiecki dyplomata, teoretyk i mistrz szachowy. Już co najmniej od początku XV wieku istniał tu szpital fundowany przez Macieja Borka. Na początku XIX stulecia ksiądz Rogaliński zażegnał pokutującego tu ducha niewiernej żony pana zamku, która pod nieobecność męża spowodowaną wyprawą na wojnę w obronie ojczyzny, dopuszczała się zdrady z lekarzem i do tego Włochem. W 1458 roku Osieczna była zobowiązana dostawić dziesięciu żołnierzy pieszych.

W 1939 roku właścicielem majątku ziemskiego Osieczna był Niemiec Heinz von Heydebrandt. Majątek w 1926 roku liczył 1467 hektarów.

Potulice

Niezbyt okazały dwór zbudowany zapewne w początku XIX wieku dla ówczesnych właścicieli Biegańskich, parterowy z mieszkalnym poddaszem, z piętrowymi wystawkami w obu fasadach, nakryty dachem naczółkowym z okienkami powiekowymi. Obszerność dworu znacznie powiększają dwa skrzydła po obu stronach korpusu głównego: po jednej stronie parterowe, nakryte dachem dwuspadowym, po drugiej piętrowe, nakryte dachem płaskim. Obok oficyna współczesna dworowi.

Potulice były gniazdem znanej wielkopolskiej rodziny Grzymalitów Potulickich, do których należały co najmniej od XV do XVI wieku. W 1463 roku pisał się Przecław z Potulic, kasztelan rogoziński. W 1505 Stanisław, kasztelan międzyrzecki, w 1512 Wojciech, kasztelan kamieński. Potem Potulice były własnością Zebrzydowskich, następnie Mycielskich, a od 1675 roku, kiedy to Jan Biegański nabył Potulice za czterdzieści tysięcy złotych polskich od swego ojczyma Waleriana Mycielskiego, aż do drugiej wojny światowej do Biegańskich. W 1728 roku istniała tu szkoła opanowana przez nauczyciela Jutra”, który to – jak wykazała wizytacja kościelna biskupa Libowicza-„niezależny zupełnie od plebana miejscowego młodzież nauką fałszywą zaraża”.

W 1939 roku Potulice były własnością Antoniny Biegańskiej. Majątek w 1926 roku liczył 1601 hektarów, miał gorzelnię i cegielnię.

Dobramyśl

Dobrej klasy artystycznej dwór z drugiej połowy XIX wieku, parterowy, z mezzaninem i trzykondygnacyjnym ryzalitem na osi zawierającym okazałe trójarkadowe wejście, z dość wysoką, okrągłą wieżą w narożniku. Dobramyśl jest doskonałym przykładem dziewiętnastowiecznej willi neorenesansowej. W XIX wieku czerpano bardzo obficie z renesansu na różne sposoby: nawiązywano do renesansowych pałaców miejskich, jak na przykład w Iłówcu, lub też willi wiejskich, i to zarówno w wersji palladiańskiej – na planie centralnym, z najwspanialszym tego przykładem w Lubostroniu – jak i w wersji znacznie częstszej, z niewysokim korpusem głównym, urozmaiconym wyższym od niego ryzalitem i wieżą w narożu, jak w Czeszewie, Dusinie, Gorzyczkach. Charakterystyczne jest otwarcie na otaczającą naturę, czego w tym stopniu nie czyniły rezydencje nawiązujące do średniowiecza, jak Kórnik, czy też rezydencje barokowe, jak Rydzyna. W XVIII wieku Dobramyśl należała do Skoraszewskich. W 1794 roku majątek kupił Peter Gottfried Steremler, który w 1806 roku sprzedał go rodzinie George. W 1885 roku jako właścicielka występuje Waleria Modlibowska z domu George. Potem na krótko Dobramyśl stała się częścią majątku Drzeczkowo von Leesenów. W 1903 roku w rękach Kretschmera, od którego rok później Dobrąmyśl kupił baron Henryk von Heydebrandt. Dobramyśl w 1933 roku należała do Niemca Henryka von Heydebrandta. Majątek w 1926 roku liczył 239 hektarów.

Lubasz

Chociaż mury korpusu głównego pochodzą z 1756 roku, to znaczy z czasów wzniesienia tu pałacu dla Wojciecha Miaskowskiego, kasztelana poznańskiego i wojewody kaliskiego, to jednak przebudowy z końca XVIII i początku XIX stulecia oraz z roku 1911 zupełnie zmieniły jego wygląd. W obecnym swym kształcie dwór tworzy plan litery T, parterowy, wysoko podpiwniczony, z podcieniem na długości całej elewacji frontowej o dziewięciu kolumnach toskańskich, z trójkątnym zwieńczeniem na osi wejścia poprzedzonego schodami. Ponad wejściem tablica z herbem Zadora i datami 1546 (ponoć data budowy pierwotnie stojącego tu domu), 1756 oraz 1911. W elewacji ogrodowej portyk czterokolumnowy zwieńczony trójkątnym frontonem, a nad wejściem tablica z napisem łacińskim dotyczącym historii wsi, herbem Bończa Miaskowskich, datą 1756 oraz literami Wojciech Maksymilian Bończa Miaskowski Wojewoda Kaliski. Wewnątrz korpusu głównego sień i salon na osi. Całość nakryta dachami naczółkowymi. Nieopodal oficyna klasycystyczna z pierwszej połowy XIX wieku.

Początki miejscowości

Lubasz będący, jak chcą niektórzy, greckim Limioseleion, wymienionym obok Kalisza przez geografa greckiego Ptolomeusza z II wieku po Chrystusie, wspominany jest w dokumentach od 1392 roku. Był gniazdem wielkopolskiej rodziny Lubaskich herbu Radwan. W XVI i XVII wieku należał do Gorajskich, w XVIII wieku do Miaskowskich. Po fundatorze pałacu Wojciechu Miaskowskim (1683-1763), pośle na sejmy, kasztelanie poznańskim i wojewodzie kaliskim, w końcu fundatorze pałacu, Lubasz odziedziczyła jego bratanica Katarzyna zamężna za swoim kuzynem Franciszkiem Salezym Miaskowskim (1739-1816), kasztelanem gnieźnieńskim. Następnie Lubasz należał do córki Katarzyny i Franciszka Tekli (ur. 1776), która sprzedała go Józefowi Szułdrzyńskiemu, członkowi pruskiej Izby Panów, należącemu do zasłużonej, krótko wcześniej wzbogaconej, ziemiańskiej, wielkopolskiej rodziny. Szułdrzyńscy posiadali w XIX wieku między innymi Bolechowo i Sierniki koło Wągrowca. W rękach Szutdrzyńskich Lubasz pozostał aż do drugiej wojny światowej. Po Józefie odziedziczył go w 1859 roku jego syn Zygmunt Szułdrzyński, poseł na sejm pruski. W 1902 roku majątek przeszedł na własność Mieczysława Szułdrzyńskiego. Syn ostatniego właściciela Mieczysław Szułdrzyński junior (ur. 1905) zamordowany został przez Rosjan w Charkowie w 1940 roku.

W roku 1939 właścicielem Lubasza był Mieczysław Szułdrzyński. Majątek w 1926 roku liczył 1750 hektarów, miał gorzelnię i cegielnię.

posty architektura sosnie wola grabowno jeziorki lekno kokorzyn f 2 posty architektura f 2 wronczyn niepart niechanowo wlasciciele gogolewa gogolewo f 3 posty architektura f 3 krzyzanowo mniszki polanowice wlasciciele siernik siedziba szlachcica f 4 posty architektura f 4 bryla palacu sierniki posadowo lwowek biedrusko f 5 posty architektura f 5 unia wlasciciele tuczna tuczno przybin drozki f 6 posty architektura f 6 sieroszewice wegierce gebice historia gebic kostrzynek f 7 posty architektura f 7 leka wielka krotoszyn wlasnosc krotoszyna osieczna wspomnienie zamku f 8 posty architektura f 8 prawa miejskie potulice dobramysl lubasz poczatki miejscowosci f 9 posty architektura f 9 los radojewa rososzyca uzarzewo bryla dworu pierwsza wzmianka f 10 posty architektura f 10 kleka wszolow ordzin lukowo macew rokosowo f 11 posty architektura f 11 wieszczyczyn labiszyn konarzewo mieszkancy konarzewa jankow f 12 posty architektura f 12 ciekawa forma budowa palacu 3 piaski palczyn mosciska f 13 posty architektura f 13 marcinkowo gorne lenartowice karolew graboszewo czerniejewo f 14 posty architektura f 14 rola zamku leszcze lusowo kopaszewo poczatki kopaszewa f 15 posty architektura f 15 poznan gorczyn wlasciciel folwarku historia popowa smielow budowa palacu 2 f 16 posty architektura f 16 czempin psienie ostrow rudki rydzyna budowa palacu f 17 posty architektura f 17 projekty architekta dzieje rydzyny staniew stara przysieka poczatki dworu f 18 posty architektura f 18 mchy kiaczyn jerka gierlachowo oporowo f 19 posty architektura f 19 dokumentacja oporowa pokrzywnica rucewko sobotka poczatki sobotki f 20 posty architektura f 20 strykowo trzebaw poczatki smielowa wasowo neogotycka rezydencja