Łęka Wielka

Okazały pałac dla przedstawiciela wielkiego wielkopolskiego rodu Leona Mielżyńskiego wznióst w latach 1870-1875 popularny wśród fundatorów z terenów Wielkiego Księstwa Poznańskiego architekt Fryderyk August Stuler, autor między innymi rezydencji w Rokosowie, Jarocinie, Margońskiej Wsi i Strzelcach. Wybrano tak modny kostium gotycki, ale nie w wersji zamkowej, jak to było trzydzieści lat wcześniej w Kórniku, lecz w wersji zbliżonej do neogotyku angielskiego, jak w niemal współczesnym Będlewie czy w nieco wcześniejszej Nowej Wsi koło Kaźmierza. Piętrowy pałac z wyraźnym ryzalitem zawierającym główne wejście zamknięte ostrołukowo, podobnie jak ostre gotyckie tuki wieńczące niektóre okna. Duże okna prostokątne w korpusie głównym. Łęka Wielka występuje w dokumentach co najmniej od 1282 roku. W XV i XVI wieku własność Gryżyńskich, Włoszakowskich, Opalińskich, a później od szeregu pokoleń na przemian Mycielskich i Mielżyńskich, przechodząc od jednego do drugiego rodu czy to przez wiano, czy drogą sprzedaży. W XIX i XX wieku Łęka Wielka należała do Mielżyńskich.
W roku 1930 właścicielem Łęki Wielkiej był Krzysztof Mielżyński. Majątek w 1926 roku liczył 1319 hektarów i miał gorzelnię.

Krotoszyn

Pałac w Krotoszynie w dzisiejszym swym kształcie pochodzi z 1819 roku, kiedy to został przebudowany dla ówczesnych właścicieli książąt Thum und Taxis. Zbudowany w latach 1692-1700 dla późniejszego wojewody poznańskiego, uczestnika wielu wojen, w tym wyprawy wiedeńskiej, Franciszka Gałeckiego, spalony w 1725 roku i wkrótce potem odbudowany przez Józefa Potockiego, wojewodę kijowskiego. Pałac wzniesiony na rzucie prostokąta zawierał kiedyś, podobnie jak współczesny mu pałac w Konarzewie, sień na przestrzał na parterze i analogiczną nad nią salę na pierwszym piętrze. Piętrowy, z pozornym ryzalitem pośrodku zwieńczonym szeroką wystawką dachową na kształt attyki, nakryty dachem dwuspadowym z naczółkami. W 1926 roku właścicielami majątku byli książęta Thurn und Taxis. Całość dóbr podległych administracji w Krotoszynie liczyła ponad 20 000 hektarów.

Właśność Krotoszyna

Krotoszyn, lokowany na początku XV wieku przywilejem Władysława Jagiełty wydanym dla Wierzbięty z rodu Łodziów, w XV i XVI wieku należał do Krotoskich i Niewieskich, a w latach 1570-1685 Rozdrażewskich. W tym czasie stanowił ośrodek heretyckich i zwykle knujących z innowierczymi wrogami Polski braci czeskich. Od 1692 roku własność Franciszka Gałeckiego, w latach 1725-1779 Potockich, następnie kolejno Gadomskiego, de Paulitza, Husarzewskiego, von Górnego i od 1819 aż do drugiej wojny światowej niemieckich książąt von Thurn und Taxis. Posiadane przez nich dobra w dwu powiatach, krotoszyńskim i dawnym odolanowskim, liczyły około 30 tysięcy hektarów. Należały do największych w Wielkopolsce i nazywane były często księstwem krotoszyńskim, gdyż administrowane były właśnie z Krotoszyna. Dobra te Thurn und Taxisowie otrzymali od rządu pruskiego jako odszkodowanie za odebrany im w Nadrenii monopol pocztowy.

Osieczna

Murowana fortalicja Borków z XV wieku utraciła swój pierwotny charakter w wyniku wielokrotnych przebudów: w latach 1598-1601 za Andrzeja Czarnkowskiego, następnie po znacznych zniszczeniach pożarem w 1605 roku z inicjatywy Jana z Bnina Opalińskiego oraz gruntownej przebudowy dla Niemców von Heydebrandtów w latach 1890-1908, prowadzonej przez berlińskie biuro architektoniczne Reimer-Koerte. W obecnym stanie sprzed tej ostatniej przebudowy pochodzi część murów, jedna sala i kilka elementów dekoracyjnych, jak na przykład ładny portal manierystyczny z herbem Nałęcz i literami Andrzej Czarnkowski w skrzydle północno-zachodnim z około 1600 roku, poprzedzony schodami, a prowadzący do zachowanej dość dobrze jedynej starszej sali zamku mającej trzy przęsła, nakrytej sklepieniem kolebkowo-krzyżowym i pochodzącej z około 1601 roku. Neorenesansowe wsporniki w tej sali pochodzą jednak lat 1890-1908.

Wspomnienie zamku

Wspomnieniem dawnego zamku jest dekoracja stiukowa z około 1777 roku nad oknem pierwszego piętra od strony dziedzińca z herbem ówczesnego właściciela Mikołaja Skoroszewskiego Abdank i Zbiświcz jego żony Teresy z Goetzendorf-Grabowskich, a także kamienne tablice w ścianie skrzydła wschodniego: z XVI wieku, z herbem Nałęcz i literami AC; tablice z napisem łacińskim upamiętniającym zakończenie odbudowy zamku przez Andrzeja Czarnkowskiego -poprzednio kasztelana nakielskiego-wówczas już kasztelana kaliskiego, z datą 1601; tablica marmurowa z napisem łacińskim odnoszącym się do odbudowy za Jana Opalińskiego z 1665 oraz najnowsza z 1908 roku z herbem von Heydebrandtów. W wyniku tych zmian zamek przedstawia się dziś jako nieregularny trójbok wokół otwartego dziedzińca. Mury dwóch skrzydeł pochodzą zapewne jeszcze z XV i XVI wieku, a łączące je skrzydło południowo-zachodnie w całości przebudowane zostało na przełomie XIX i XX wieku. Dwupiętrowa fasada główna z masywną neoromańską wieżą została ujednolicona w tym samym czasie. Dekorują ją balkony, tarasy i wykusze oraz narożna półkolista baszta. Według podania z zamku prowadził sklepiony podziemny korytarz pod jeziorem aż na jego drugą stronę.

posty architektura sosnie wola grabowno jeziorki lekno kokorzyn f 2 posty architektura f 2 wronczyn niepart niechanowo wlasciciele gogolewa gogolewo f 3 posty architektura f 3 krzyzanowo mniszki polanowice wlasciciele siernik siedziba szlachcica f 4 posty architektura f 4 bryla palacu sierniki posadowo lwowek biedrusko f 5 posty architektura f 5 unia wlasciciele tuczna tuczno przybin drozki f 6 posty architektura f 6 sieroszewice wegierce gebice historia gebic kostrzynek f 7 posty architektura f 7 leka wielka krotoszyn wlasnosc krotoszyna osieczna wspomnienie zamku f 8 posty architektura f 8 prawa miejskie potulice dobramysl lubasz poczatki miejscowosci f 9 posty architektura f 9 los radojewa rososzyca uzarzewo bryla dworu pierwsza wzmianka f 10 posty architektura f 10 kleka wszolow ordzin lukowo macew rokosowo f 11 posty architektura f 11 wieszczyczyn labiszyn konarzewo mieszkancy konarzewa jankow f 12 posty architektura f 12 ciekawa forma budowa palacu 3 piaski palczyn mosciska f 13 posty architektura f 13 marcinkowo gorne lenartowice karolew graboszewo czerniejewo f 14 posty architektura f 14 rola zamku leszcze lusowo kopaszewo poczatki kopaszewa f 15 posty architektura f 15 poznan gorczyn wlasciciel folwarku historia popowa smielow budowa palacu 2 f 16 posty architektura f 16 czempin psienie ostrow rudki rydzyna budowa palacu f 17 posty architektura f 17 projekty architekta dzieje rydzyny staniew stara przysieka poczatki dworu f 18 posty architektura f 18 mchy kiaczyn jerka gierlachowo oporowo f 19 posty architektura f 19 dokumentacja oporowa pokrzywnica rucewko sobotka poczatki sobotki f 20 posty architektura f 20 strykowo trzebaw poczatki smielowa wasowo neogotycka rezydencja