Unia

5Wspaniały neobarokowy dwór – czy raczej pałac – wzniesiony przez Kazimierza Rucińskiego w 1925 roku dla Chrzanowskich, na miejscu skromnego dworu z początku XIX wieku, który uwiecznił na fotografii L. Durczykiewiczwswym nieocenionym dziele Dwory polskie w Wielkiem Księstwie Poznańskiem z 1912 roku. Architektura pałacu zdaje się nawiązywać do czerpiącego z baroku, popularnego przed pierwszą wojną światową w środowisku polskiego ziemiaństwa, kostiumu narodowego. Z drugiej strony wyraźne jest też podobieństwo do neobarokowych kamienic, jakie w Poznaniu wznosił Roger Stawski. I jeden, i drugi fakt nie mogą dziwić, gdyż Ruciński i Stawski ukończyli tę samą Politechnikę Charlottenburską. Ruciński kształcił się też na politechnikach w Monachium i Wiedniu. Od 1903 roku mieszkał w Poznaniu. W 1920 roku pierwsza polska Rada Miasta wybrata go na członka magistratu i radcę budownictwa, a w jego pracowni architektonicznej powstały liczne projekty szpitali, szkół, budynków użyteczności publicznej. Był też pierwszym prezesem Towarzystwa Miłośników Miasta Poznania. W Wielkopolsce obok pałacu w Unii wzniósł też bardzo dobrej klasy architektonicznej klasycystyczny pałac w Górznie.

Właściciele Tuczna

4W 1793 roku rząd pruski ofiarował Tuczno generałowi von Brauschuetzowi, od którego w 1797 roku odkupili je Moszczeńscy. Kolejnymi właścicielami Tuczna byli potem Mieczkowscy, Majerscy, Włodeccy i od 1830 roku Czaykowscy. Wreszcie z ręką Tekli z Czaykowskich Wichlińskiej, która była właścicielką Tuczna w 1881 roku, przeszło do Wichlińskich i w ich rękach pozostawało aż do okresu międzywojennego. Stanisław Wichliński (ur. 1912), syn właściciela Tuczna Lucjana, ochotnik w obronie Warszawy 1939 roku, został zaaresztowany przez Niemców i rozstrzelany wraz z 56 innymi osobami, głównie nauczycielami, księżmi i ziemianami, w nocy z 22 na 23 października 1939 roku w więzieniu w Inowrocławiu. Jego brat Józef Wichliński-Mielżyński (ur. 1901), komendant „Strzelca” i prezes BBWR w Chobienicach, żołnierz września 1939 roku, zmarł w niewoli niemieckiej w 1943 roku.

W 1930 roku właścicielem Tuczna był Łucjan Wichliński. Majątek w 1926 roku liczył 675 hektarów.

Tuczno

3Klasycyzujący dwór piętrowy, z czterokolumnowym wgłębnym portykiem jońskim wielkiego porządku na osi zwieńczonym trójkątnym frontonem, nakryty płaskim dachem. Z boku parterowa przybudówka. Dwór zbudowany zapewne w trzeciej ćwierci XIX wieku, przebudowany nieco na początku XX stulecia.

Tuczno jest znane w dokumentach co najmniej od 1298 roku. Pierwotnie ośrodek tak zwanej Ziemi Tuczyńskiej, która wraz z Ziemią Inowrocławską oddana została przez Władysława Opolczyka córce Jadwidze, wydanej za Wigunta Aleksandra, litewskiego księcia na Kierniowie. Jak pisze dawny autor, „w 1409 roku stał w Tucznie idąc na odzyskanie Bydgoszczy król Władysław Jagiełło”. Tuczno było królewszczyzną dzierżawioną w 1771 roku przez Ignacego Trzcińskiego, podczaszego inowrocławskiego. Zygmunt August dał je w dożywocie „pani Trzebuchowskiej kasztelanowej gnieźnieńskiej”.

Przybiń

2Dwór wzniesiony około 1910 roku na miejscu starszej siedziby, piętrowy, nakryty wysokim dachem mansardowym, z ryzalitem na osi zwieńczonym półkolistym naczółkiem i poprzedzonym filarowo-kolumnowym gankiem. Niska, boniowana kondygnacja przyziemia zdaje się podkreślać reprezentacyjny charakter piętra i tym samym przypomina rozwiązanie w późnobarokowych Pawłowicach, wczesnoklasycystycznym Siedlcu oraz klasycystycznym Sarbinowie.
Przybiń, zwany też Przybin, a dawniej Przybinia, znany jest w dokumentach co najmniej od 1432 roku. W XVI wieku własność Drzewieckich, Przybińskich, Pawłowskich, w końcu XVI wieku Bojanowskich, później Nieżychowskich, wXVIII wieku i aż do 1827 roku znów Bojanowskich. W 1827 roku Przybiń kupił Gottlieb Jackel. Potem w rękach Ernsta Berka, w 1881 roku kapitana Adolfa Kohlera, a następnie aż do 1919 roku porucznika Georga Martiniego. Od 1919 roku własność Flisiewiczów.

W 1939 roku Przybiń był własnością Zofii Flisiewicz. Majątek w 1926 roku liczył 316 hektarów.

Dróżki

1Dwór parterowy z początku XIX wieku, z później dobudowanym gankiem, nad którym wystawka, kryty wysokim dachem dwuspadowym z małymi naczótkami. Jedną z częstych fikcji socjalizmu były czynności niemal nie znane w systemach normalnych. Taką czynnością fikcyjną były remonty, szczególnie remonty generalne, kiedy przed przystąpieniem do prac doprowadzono obiekt do kompletnej ruiny. Takie remonty przeszły bardziej lub mniej, lub na nowo zrujnowane dziś dwory, jak na przykład dwór w Dróżkach – wyremontowany w roku 1956, dwór w Kotlinie – wyremontowany w 1957 roku i pałac w Dobrzycy – wyremontowany po raz pierwszy w latach 1951-1953. Dziś Dróżki są w złym stanie, Kotlin w ruinie, Dobrzyca przechodzi kolejny nie kończący się remont generalny. Oczywiście główną przyczyną rozpaczliwego stanu zabytkowych dworów i pałaców było pozbawienie ich podstawy gospodarczej, jaką dla właścicieli stanowił posiadany majątek. Dokonała tego reforma rolna, która w Poznańskiem była zalegalizowaniem wywłaszczenia Polaków, dokonanego przez Niemców w 1939 roku. Uzupełnieniem tego była mentalność swoistej „rewolucji kulturalnej”: zniszczyć całą przeszłość i wszystkie jej ślady, liczyć ma się tylko utopijna przyszłość budowana metodami inżynierii społecznej. Dróżki były w 1939 roku własnością Seweryna Szulc-Opalskiego. Majątek w 1926 roku liczył 535 hektarów i miał gorzelnię.

posty architektura sosnie wola grabowno jeziorki lekno kokorzyn f 2 posty architektura f 2 wronczyn niepart niechanowo wlasciciele gogolewa gogolewo f 3 posty architektura f 3 krzyzanowo mniszki polanowice wlasciciele siernik siedziba szlachcica f 4 posty architektura f 4 bryla palacu sierniki posadowo lwowek biedrusko f 5 posty architektura f 5 unia wlasciciele tuczna tuczno przybin drozki f 6 posty architektura f 6 sieroszewice wegierce gebice historia gebic kostrzynek f 7 posty architektura f 7 leka wielka krotoszyn wlasnosc krotoszyna osieczna wspomnienie zamku f 8 posty architektura f 8 prawa miejskie potulice dobramysl lubasz poczatki miejscowosci f 9 posty architektura f 9 los radojewa rososzyca uzarzewo bryla dworu pierwsza wzmianka f 10 posty architektura f 10 kleka wszolow ordzin lukowo macew rokosowo f 11 posty architektura f 11 wieszczyczyn labiszyn konarzewo mieszkancy konarzewa jankow f 12 posty architektura f 12 ciekawa forma budowa palacu 3 piaski palczyn mosciska f 13 posty architektura f 13 marcinkowo gorne lenartowice karolew graboszewo czerniejewo f 14 posty architektura f 14 rola zamku leszcze lusowo kopaszewo poczatki kopaszewa f 15 posty architektura f 15 poznan gorczyn wlasciciel folwarku historia popowa smielow budowa palacu 2 f 16 posty architektura f 16 czempin psienie ostrow rudki rydzyna budowa palacu f 17 posty architektura f 17 projekty architekta dzieje rydzyny staniew stara przysieka poczatki dworu f 18 posty architektura f 18 mchy kiaczyn jerka gierlachowo oporowo f 19 posty architektura f 19 dokumentacja oporowa pokrzywnica rucewko sobotka poczatki sobotki f 20 posty architektura f 20 strykowo trzebaw poczatki smielowa wasowo neogotycka rezydencja