Strykowo

Bardzo oryginalny, neogotycki pałac-zamek, łączący – jak to często wówczas bywało – elementy neogotyckie z secesyjną dekoracją, wybudowany w 1900 roku dla Hansa von Treskowa, cztonka pruskiej rodziny osiadłej w Wielkopolsce pod koniec XVIII wieku początkowo w skonfiskowanych cysterkom Owińskach. Składa się z wielu różnej wysokości brył i przybudówek nakrytych płaskimi bądź dwuspadowymi dachami, z dominującą masywną wieżą pośrodku. Jej najwyższą kondygnację zajmuje rodzaj widokowej loggii.

Strykowo, zwane też dawniej Stryków, w XVII wieku było własnością Korzbok-Strykowskich, którzy stąd wzięli swe nazwisko. Później należało do Skatawskich, a w XIX wieku przeszło w ręce niemieckie.

W 1939 roku właścicielką Strykowa była Niemka Johanna von Treskow. Majątek w 1926 roku liczył 992 hektary i miał gorzelnię.

Trzebaw

Dwór parterowy, nakryty dachem naczółkowym, z drewnianą werandą przed wejściem i wystawką dachową zwieńczoną falistym gzymsem powyżej, zbudowany około 1870 roku. Z boku parterowa przybudówka.

W 1241 roku książęta wielkopolscy Przemysł I i Bolesław potwierdzili nadanie Trzebawia Przedpetce synowi Hugona. W końcu XIV wieku pisali się stąd Wincenty, Małgorzata i Bawor. W 1399 roku Wojciech z Góry w imieniu Mościca ze Stęszewa prawowat się o Trzebaw z Mikołajem Żydowskim. W 1426 roku właścicielem Trzebawia był Piotr Korzbok, podkomorzy poznański, w XVI wieku Grudzińscy i Marszewscy oraz Ciświccy. Od 1793 roku własność Anny Gurowskiej, a potem Tytusa Działyńskiego. Od tego czasu aż do drugiej wojny Trzebaw stanowił część dóbr kórnickich, należących najpierw do Działyńskich, potem do Zamoyskich. Tytus Dziatyński w sąsiedztwie Trzebawia, na wyspie Jeziora Góreckiego wystawił neogotycki zameczek – dziś w zupełnej ruinie – dla swej ukochanej siostry Klaudyny Potockiej (1802-1836), słynnej samarytanki polskich emigrantów w Dreźnie, Paryżu i Genewie. W 1825 roku Klaudyna wraz z mężem Bernardem Potockim, jak pisze dawny autor, „po ślubie konno prosto z kościoła odjechali do Trzebawia, gdzie zamieszkali na pięknej wśród jeziora wysepce”.

W 1926 roku Trzebaw należał do Fundacji „Zakłady Kórnickie”, liczył 2100 hektarów i miał gorzelnię.

Początki Śmiełowa

Śmiełów, lub dawniej też Śmiłów, występuje w dokumentach co najmniej od 1470 roku. Niegdyś należał do Górków, w XVIII wieku do Radomickich, a następnie przeszedł drogą dziedziczenia do Ludwiki z Koźmińskich primo voto Sokolnickiej, secundo voto Gorzeńskiej. W 1784 roku sprzedała ona Śmiełów Andrzejowi Gorzeńskiemu, regentowi poznańskiemu, który wystawił ten piękny pałac. W 1889 roku miejscowość należała do Magdaleny Ostrorożyny Gorzeńskiej. Od końca XIX wieku własność Chełkowskich. W 1831 roku był tu Adam Mickiewicz i podobno piękne widoki śmiełowskich pól dały mu impuls do sławnych opisów z pierwszej księgi Para Tadeusza. Przez kilka dziesięcioleci właścicielem Śmiełowa był Józef Chełkowski (1868-1954), pierwszy polski starosta w Koźminie w 1919 roku. Z małżeństwa z Marią z Donimirskich (1878-1960) miał czternaścioro dzieci. Z nich Franciszek (ur. 1899), powstaniec wielkopolski, i Edmund Dersław (ur. 1920) zginęli w czasie kampanii wrześniowej. Natomiast córki: Zofia Baranowska (ur. 1906) i Halina Niegolewska (ur. 1917) wraz ze swoją dwuletnią córką Wandą zginęły w czasie bombardowania Warszawy we wrześniu 1939 roku. Przed drugą wojną Józef Chełkowski przekazał Śmiełów synowi Andrzejowi.

W 1939 roku Śmiełów był własnością Andrzeja Chełkowskiego. Majątek w 1926 roku liczył 999 hektarów i miał gorzelnię.

Wąsowo

Barokowo-klasycystyczny pałac w Wąsowie wybudowany został w latach 1780-1786 dla Sylwestra Sczanieckiego. Piętrowy, a właściwie parterowy z kondygnacją mezzaninową, nakryty czterospadowym dachem. Jego bryłę różnicują trzy ryzality: środkowy, trzyosiowy, przez podziały pilastrami jońskimi wielkiego porządku sprawiający wrażenie portyku zwieńczonego trójkątnym frontonem, i dwa ryzality boczne, jednoosiowe, artykutowane parami analogicznych pilastrów, sprawiające wrażenie alkierzy. W trójkątnym naczótku środkowego ryzalitu umieszczono herby właścicieli: Ogończyk Skórzewskich i Ossoria Sczanieckich. We wnętrzu na osi kolejno sień, klatka schodowa i obszerny salon. Wąsowo, względnie niegdyś Wonsowo, w średniowieczu być może stanowiło własność benedyktynów lubińskich. W XVI wieku należało do Jakuba z Niegolewa Niegolewskiego, w XVIII wieku do Sczanieckich. Około 1860 roku polscy właściciele sprzedali Wąsowo Niemcom. Richard von Hardt utworzył z Wąsowa i okolicznych swych włości w latach osiemdziesiątych XIX wieku ordynację.

W 1939 roku właścicielem Wąsowa był Niemiec Wilhelm von Hardt. Majątek w 1926 roku liczył 1456 hektarów, miał gorzelnię i cegielnię.

Neogotycka rezydencja

Nieopodal starego pałacu Sczanieckich, na wzniesieniu, w parku krajobrazowym znajduje się imponująca neogotycka rezydencja. Powstała ona w dwóch etapach dla nowych właścicieli – niemieckiej rodziny Hardtów. Najpierw w latach 1870-1872 bankowiec i przemysłowiec berliński Richard Hardt wzniósł według projektów berlińskiego architekta Gustawa Erdmanna okazałą neogotycką willę. Trzydzieści lat później, około roku 1900, Wilhelm Hardt rozbudował willę do obecnych rozmiarów w związku z mającą mieć miejsce wizytą w Wąsowie cesarza Wilhelma II. Nowe okazałe wejście, nowe skrzydło, wieża, wszystkie te elementy zmieniły rezydencję w zgodny z wyobrażeniami epoki średniowieczny zamek o imponującej skali. Skrzydła, przybudówki, widokowa loggia od strony ogrodu, wieżyczki oraz górująca nad całością wysoka, masywna cylindryczna wieża pozostająca jeszcze na początku XX wieku znakiem feudalnej dominacji współtworzą niezwykle zróżnicowaną, a jednocześnie bardzo harmonijną formę. Nowo zastosowane materiały -ciemnoczerwona klinkierowa licówka oraz piaskowcowy detal – nadały wąsowskiej rezydencji nowy; nie spotykany dotychczas w Wielkopolsce charakter. Równie imponująco przedstawiają się wnętrza: wielki na przestrzał hol, wspaniała neogotycka jadalnia i bogato dekorowana neo-renesansowymi boazeriami dwukondygnacyjna biblioteka. Zamek w Wąsowie świadczy nie tylko o artystycznej klasie pracujących tu architektów, dekoratorów i rzemieślników – jest również dowodem feudalnych aspiracji jego właścicieli, co wyrażone zostało także w sposobie ukształtowania otoczenia zamku z efektownymi zabudowaniami stajni, wozowni, domków stróża i ogrodnika oraz całym zespołem mieszkalnym dla rezydentów „dominium”.

posty architektura sosnie wola grabowno jeziorki lekno kokorzyn f 2 posty architektura f 2 wronczyn niepart niechanowo wlasciciele gogolewa gogolewo f 3 posty architektura f 3 krzyzanowo mniszki polanowice wlasciciele siernik siedziba szlachcica f 4 posty architektura f 4 bryla palacu sierniki posadowo lwowek biedrusko f 5 posty architektura f 5 unia wlasciciele tuczna tuczno przybin drozki f 6 posty architektura f 6 sieroszewice wegierce gebice historia gebic kostrzynek f 7 posty architektura f 7 leka wielka krotoszyn wlasnosc krotoszyna osieczna wspomnienie zamku f 8 posty architektura f 8 prawa miejskie potulice dobramysl lubasz poczatki miejscowosci f 9 posty architektura f 9 los radojewa rososzyca uzarzewo bryla dworu pierwsza wzmianka f 10 posty architektura f 10 kleka wszolow ordzin lukowo macew rokosowo f 11 posty architektura f 11 wieszczyczyn labiszyn konarzewo mieszkancy konarzewa jankow f 12 posty architektura f 12 ciekawa forma budowa palacu 3 piaski palczyn mosciska f 13 posty architektura f 13 marcinkowo gorne lenartowice karolew graboszewo czerniejewo f 14 posty architektura f 14 rola zamku leszcze lusowo kopaszewo poczatki kopaszewa f 15 posty architektura f 15 poznan gorczyn wlasciciel folwarku historia popowa smielow budowa palacu 2 f 16 posty architektura f 16 czempin psienie ostrow rudki rydzyna budowa palacu f 17 posty architektura f 17 projekty architekta dzieje rydzyny staniew stara przysieka poczatki dworu f 18 posty architektura f 18 mchy kiaczyn jerka gierlachowo oporowo f 19 posty architektura f 19 dokumentacja oporowa pokrzywnica rucewko sobotka poczatki sobotki f 20 posty architektura f 20 strykowo trzebaw poczatki smielowa wasowo neogotycka rezydencja