Projekty architekta

Według projektów królewskiego architekta Dominika Merliniego dookoła ścian, jak w Pawłowicach, stanęły pary korynckich kolumn wielkiego porządku, a w piętrowych wnękach pomiędzy nimi dekoracyjne posągi. Wnętrze uzupełnił wymalowany już wcześniej przez Jerzego Wilhelma Neunhertza wielki plafon przedstawiający wszystkich bogów Olimpu składających hołd połączonym herbom Aleksandra Józefa Sułkowskiego i jego żony Anny z Przebendowskich. Wielka szkoda, że pożar, który wybuchł w zamku w 1945 roku, doszczętnie strawił wnętrza, pozostawiając jedynie mury. Mówiąc o rydzyńskim zamku, warto również wspomnieć o wspaniałych ogrodach, jakie tu niegdyś się znajdowały. Były to niewątpliwie najwspanialsze ogrody w Wielkopolsce, słynne z licznych urządzeń i budowli rozrywkowych, by wspomnieć pawilon turecki, domek genueński, zameczek myśliwski, la montagne magięue z salą bankietową we wnętrzu, a nade wszystko słynną Pomarańczarnię, znaną jako „piękny budynek przeznaczony na teatr, salę balową, galerię obrazów, oranżerię, który dzięki pięknej kopule pośrodku zyskuje pożądaną jednolitość”. W 1820 roku park przemieniony został na park angielski, krajobrazowy.

Dzieje Rydzyny

W 1736 roku Rydzyna została sprzedana przez opuszczającego na dobre Polskę króla Stanisława Leszczyńskiego ministrowi i ulubieńcowi Augusta II hrabiemu Aleksandrowi Józefowi Sułkowskiemu. Aleksander Józef Sułkowski (1695-1762), od 1752 roku książę Świętego Cesarstwa, był łowczym nadwornym litewskim, najwyższym ochmistrzem dworu, generałem piechoty saskiej, brał udział w kampanii nadreńskiej przeciw Francji, w 1736 roku walczył na Węgrzech, oskarżany przez Bruhla o szkodliwe dla Saksonii konszachty i pozbawiony urzędów wrócił do Polski. W 1759 roku został porwany przez Prusaków, tym razem – dla odmiany – za sympatie proaustriackie. Rydzynę zamienił w kwitnący ośrodek polityki, sztuki i kultury. Założył teatr, szkołę rycerską i sprowadził księży pijarów. Prowadzili oni gimnazjum, którego językiem wykładowym nie była już łacina, lecz polski. W 1783 roku
z inicjatywy kolejnego właściciela, Augusta Sułkowskiego (1729-1786), kawalera maltańskiego, syna Aleksandra Józefa, mocą ustawy powołana została ordynacja rydzyńska, która przewidywała, że w razie wygaśnięcia linii rydzyńskiej rodziny Sułkowskich dobra przeznaczone zostaną na cele Komisji Edukacji Narodowej. Kiedy w 1909 roku umarł ostatni, szósty ordynat na Rydzynie, kawaler maltański, książę Antoni Stanisław Ryszard Józef Sułkowski, majątek liczący 12 000 hektarów przejął rząd pruski.

Staniew

Dwór wzniesiony w pierwszej połowie XIX wieku, pod koniec stulecia przebudowany i rozbudowany o obszerne skrzydło, z nadaniem całości pewnych cech renesansu północnego. Stara część parterowa, nakryta dachem naczółkowym, z piętrowym ryzalitem w obu elewacjach zwieńczonym – tak jak skrzydło – dekoracyjnym falistym szczytem. Nowa część piętrowa, z dwoma kondygnacjami ukrytymi w dwuspadowym dachu, z wieżyczką wtopioną w elewację boczną i wąską przybudówką. Wszystkie ściany boniowane.
Staniew, zwany dawniej również Staniewo, występuje w dokumentach od 1291 roku, kiedy to Jan, syn Czechostawa z Galewa, oddał Marcinowi ze Staniewa Radlin do osadzenia na prawie niemieckim. Przez długi czas Staniew wchodził w skład dóbr koźmińskich. Przed 1881 rokiem przeszedł w ręce niemieckie – w 1881 roku właścicielką była Hermine Diehl, a w 1926 roku Meta Mitschke.

W 1939 roku właścicielem Staniewa był Niemiec Otto Mitschke. Majątek w 1926 roku liczył 314 hektarów.

Stara Przysieka

Do nie tak przecież długiej serii pałaców i dworów barokowych zachowanych do dziś, obok rezydencji w Pniewach, Starym Popowie, Czempiniu, Pępowie czy Turwi, należy późnobarokowy, bo pochodzący z trzeciej ćwierci XVIII wieku, dwór opatów cysterskich z Przemętu w Starej Przysiece. Parterowy, na rzucie prostokąta, z piętrową, zryzalitowaną częścią środkową w obu elewacjach, w których charakterystyczne „galerie”, czyli wysunięte balkony wsparte na filarach, zapowiadały – jak w Turwi i Pępowie – przyszłe okazałe portyki pałaców czy skromniejsze ganki dworów. Niegdyś dwór nakrywał dach łamany, z czasem zastąpiony wysokim dwuspadowym dachem naczółkowym. Przy bocznych elewacjach dwie kwadratowe, parterowe, późniejsze przybudówki. Dwór poprzedzony dziedzińcem, na który prowadzi neobarokowa brama, przy której domek odźwiernego, czyli kordegarda. Obok dworu oficyna. W parku, za dworem, efektowna neogotycka kaplica grobowa wzniesiona zapewne po śmierci Romana Potworowskiego w 1864 roku przez jego ojca Edwarda.

Początki dworu

Stara Przysieka, lub Przysieka Stara, zwana też niegdyś Przysieką Niemiecką, występuje w dokumentach od 1278 roku, kiedy to została nadana cystersom z Paradyża dla uposażenia klasztoru, który miał stanąć w Wieleniu. Potwierdzili to nadanie książęta Bolesław i Przemysł II. Po przeniesieniu klasztoru z Wielenia do Przemętu pozostawała jego własnością do 1797 roku, to jest do kasaty przez rząd pruski, kiedy to została nadana generałowi Zastrowowi. Od około 1820 roku aż do 1876 należała do Edwarda Potworowskiego, oficera wojsk napoleońskich i marszałka sejmu prowincjonalnego Wielkiego Księstwa Poznańskiego. Po śmierci Edwarda Potworowskiego w 1876 roku dzięki małżeństwu Eleonory z Potworowskich zamężnej za Stanisławem Kurnatowskim miejscowość przeszła w ręce ich syna Zygmunta Kurnatowskiego i w posiadaniu Kurnatowskich pozostawała aż do drugiej wojny światowej. Losy Starej Przysieki przypominają nam losy bardzo wielu majątków wielkopolskich, a szczególnie tych, które od najwcześniejszego średniowiecza stanowiły własność Kościoła. Pruska kasata oddawała polską ziemię w ręce pruskich kupców, urzędników i żołnierzy, która czasami szczęśliwie wracała w polskie ręce.

W 1939 roku właścicielem Przysieki był Adam Kurnatowski. Majątek w 1926 roku liczył 785 hektarów i miał gorzelnię.

posty architektura sosnie wola grabowno jeziorki lekno kokorzyn f 2 posty architektura f 2 wronczyn niepart niechanowo wlasciciele gogolewa gogolewo f 3 posty architektura f 3 krzyzanowo mniszki polanowice wlasciciele siernik siedziba szlachcica f 4 posty architektura f 4 bryla palacu sierniki posadowo lwowek biedrusko f 5 posty architektura f 5 unia wlasciciele tuczna tuczno przybin drozki f 6 posty architektura f 6 sieroszewice wegierce gebice historia gebic kostrzynek f 7 posty architektura f 7 leka wielka krotoszyn wlasnosc krotoszyna osieczna wspomnienie zamku f 8 posty architektura f 8 prawa miejskie potulice dobramysl lubasz poczatki miejscowosci f 9 posty architektura f 9 los radojewa rososzyca uzarzewo bryla dworu pierwsza wzmianka f 10 posty architektura f 10 kleka wszolow ordzin lukowo macew rokosowo f 11 posty architektura f 11 wieszczyczyn labiszyn konarzewo mieszkancy konarzewa jankow f 12 posty architektura f 12 ciekawa forma budowa palacu 3 piaski palczyn mosciska f 13 posty architektura f 13 marcinkowo gorne lenartowice karolew graboszewo czerniejewo f 14 posty architektura f 14 rola zamku leszcze lusowo kopaszewo poczatki kopaszewa f 15 posty architektura f 15 poznan gorczyn wlasciciel folwarku historia popowa smielow budowa palacu 2 f 16 posty architektura f 16 czempin psienie ostrow rudki rydzyna budowa palacu f 17 posty architektura f 17 projekty architekta dzieje rydzyny staniew stara przysieka poczatki dworu f 18 posty architektura f 18 mchy kiaczyn jerka gierlachowo oporowo f 19 posty architektura f 19 dokumentacja oporowa pokrzywnica rucewko sobotka poczatki sobotki f 20 posty architektura f 20 strykowo trzebaw poczatki smielowa wasowo neogotycka rezydencja