Czempiń

Barokowy, bardzo piękny i stosunkowo dobrze zachowany pałac, wzniesiony w 1739 roku, na murach o sto lat starszej siedziby, przez wojewodę poznańskiego Ludwika Szotdrskiego z prastarej wielkopolskiej rodziny pieczętującej się herbem Łodzią. Pałac zbudowany na planie prostokąta, z trzema ryzalitami od frontu i jednym od strony ogrodu. Bogato dekorowane szczyty, a środkowy ryzalit ozdobiony postaciami symbolizującymi cztery kontynenty. W 1841 roku rozebrano wieżę i skrzydła boczne, co raczej pomogło, niż zaszkodziło urodzie pałacu. W wyniku przebudowy wnętrz na początku XX wieku powstał secesyjny hol, biblioteka na piętrze i efektowna łazienka. W średniowieczu Czempiń należał do Górków herbu Łodzią, jednego z najbogatszych rodów wielkopolskich. Pozostawał w ich władaniu aż do śmierci ostatniego z Górków – kacerza – Stanisława Górki, który zmarł w 1592 roku, będąc wojewodą poznańskim. Po jego śmierci Czempiń przeszedł na jego siostrzeńców Czarnkowskich, którzy zasłużyli się, zmieniając zbory luterańskie w dobrach odziedziczonych po Górce na kościoły. Później Czempiń należał do Szołdrskich. Po bankructwie Wiktora Szotdrskiego przeszedł w 1830 roku w ręce niemieckie. Od 1847 roku do drugiej wojny światowej własność von Delhaesów, nobilitowanych w 1861 roku mieszczan z Królewca.

Psienie Ostrów

Użyciem nietynkowanej cegły połączonej z kamiennym detalem architektonicznym oraz elementami bryły, jak wieża i włączone w elewacje szczyty, dwór ten nawiązuje do renesansu północnego w wersji nazywanej Queen Anne Revival. Nie jest to jednak architektura tej miary co Kobylniki koło Szamotuł czy Napachanie. O zróżnicowanej bryle, parterowy, wysoko podpiwniczony, z piętrem ukrytym w wielopotaciowym dachu. W jednym z narożników trzykondygnacyjna wieża nakryta dachem wiciowym, a przy niej główne wejście poprzedzone schodami. Dwór zbudowany w latach dziewięćdziesiątych XIX wieku.

Psienie Ostrów pojawia się w źródłach w 1543 roku jako własność Suchorzewskich. Później w rękach Korszów, w XVII wieku Tomickich, w 1789 roku Izabeli Gajewskiej, kasztelanowej nakielskiej, w latach 1793-1835 Szołdrskich, a od 1835 do 1880 roku Radońskich. W latach 1880-1889 Psienie Ostrów należało do niemieckich Żydów z Pleszewa Moritza i Isaaka Brandtów. Później własność Niemców Purgoldów, a następnie pruskiej Komisji Kolonizacyjnej, która w 1905 roku rozparcelowała majątek.

W okresie międzywojennym Psienie Ostrów nie stanowiło ośrodka większych dóbr ziemskich.

Rudki

W 1800 roku architekt Hilary Szpilowski wzniósł w Rudkach dla pułkownika Macieja Cieleckiego wspaniałe założenie dworskie w typie Rogalina, Śmiełowa i Pawłowic – piętrowy dwór połączony palladiańskimi ćwierćkolistymi galeriami z bocznymi oficynami tworzący, jak zawsze przy tego typu układzie, bardzo reprezentacyjną całość. Choć wielkością założenie to najbardziej zbliżone było do Śmiełowa, to sam dwór przyściennym czterokolumnowym portykiem zwieńczonym tylko odcinkiem attyki bardziej przypominał pałac w Pawłowicach. Z rezydencji pozostała tylko jedna z oficyn oraz oryginalna brama utrzymana w formach surowego doryckiego klasycyzmu w wydaniu Claudea Nicolasa Ledoux i Etiennea Louisa Boullee. Tworzą ją dwa wolno stojące dwukolumnowe portyki doryckie na cokołach zwieńczone rzeźbami leżących lwów.

Rudki znane są w dokumentach co najmniej od 1391 roku, kiedy to pisał się stąd Stanisław Rudzki. W 1580 roku właścicielami części Rudek byli Marcin Młodaski i Jan Krzyszkowski. Pod koniec XVIII wieku należały do Cieleckich, później do Węgierskich, w końcu do Mańkowskich i w ich rękach pozostawały aż do drugiej wojny światowej. W 1881 roku właścicielem Rudek był Napoleon Ksawery Mańkowski, a w 1909 roku Teodor Mańkowski. Teodor Mańkowski był także właścicielem Słupi.

W 1939 roku właścicielami Rudek byli Henryk i Stanisław Mańkowscy. Majątek w 1926 roku liczył 1016 hektarów.

Rydzyna

Obok Kórnika, Rogalina, Pawłowic i Czerniejewa najwspanialsza wielkopolska rezydencja należąca bez wątpienia do czotówki magnackich rezydencji w Polsce. Wysoką klasę artystyczną zawdzięcza całej gamie najlepszych XVII- i XVI II-wiecznych artystów tu pracujących i dwom wielkim rodzinom fundatorów: królewskiej rodzinie Leszczyńskich i książęcej Sułkowskich. Na murach średniowiecznego zamku Jana z Czerniny Rafał Leszczyński wzniósł pod koniec XVII wieku, w latach 1685-1695, barokową rezydencję według projektów królewskiego architekta, Włocha, Józefa Szymona Bellottiego z Warszawy. Już wtedy przybrała ona formę czteroskrzydłowego i czterokondygnacyjnego założenia z wewnętrznym dziedzińcem i czterema kwadratowymi basztami na narożach, a we wnętrzach z trójdzielną sienią i sekwencją reprezentacyjnych sal dekorowanych przez Michelangela Palloniego. Założenie o dużej skali pozbawione jeszcze było tak wyrazistego związku z miastem, którego realizację zawdzięcza kolejnemu wielkiemu artyście-Włochowi Pompeo Ferrariemu (1660-1736), specjalnie sprowadzonemu przez Leszczyńskich z Rzymu do przebudowy tej rezydencji. Na wzór dobrze sobie znanej architektury Berniniego, by wspomnieć Palazzo Barberini i projekty Luwru, przebudował skrzydło zachodnie.

Budowa pałacu

W przyziemiu pałacu umieszczony został otwarty eliptyczny przedsionek na wpół wysunięty z lica muru i konsekwentnie wybrzuszył środkową część lica ściany, wzbogacając elewację nowym wystrojem. Na pierwszym piętrze zlokalizował reprezentacyjną Salę Okrągłą, a ponad nią jeszcze bardziej okazałą dwukondygnacyjną salę o czterdziestu jeden oknach, zajmującą prawie całą długość skrzydła! Gdy więc około 1742 roku ostatecznie przebito ulicę pomiędzy zamkiem i miastem, w obu kierunkach otworzyła się wspaniała perspektywa. W latach czterdziestych w Rydzynie pracował kolejny artysta, Ślązak, Karol Marcin Frantz. Stworzył on dodatkową oś od strony północnej – wzniósł okazałe budynki stajni, wozowni, oficyn, założył owalny plac, zbudował nowy kamienny most. W samym zamku dodał od północy środkowy ryzalit z główną klatką schodową, ujednolicił dekoracje elewacji, założył nowe dachy i hełmy na basztach. Ostatnie znaczące prace prowadzone były w latach 1785-1790 pod kierunkiem Ignacego Graffa z inicjatywy Augusta Sułkowskiego. Wtedy prawdziwie królewski rozmach zyskała wspomniana wcześniej sala drugiego piętra.

posty architektura sosnie wola grabowno jeziorki lekno kokorzyn f 2 posty architektura f 2 wronczyn niepart niechanowo wlasciciele gogolewa gogolewo f 3 posty architektura f 3 krzyzanowo mniszki polanowice wlasciciele siernik siedziba szlachcica f 4 posty architektura f 4 bryla palacu sierniki posadowo lwowek biedrusko f 5 posty architektura f 5 unia wlasciciele tuczna tuczno przybin drozki f 6 posty architektura f 6 sieroszewice wegierce gebice historia gebic kostrzynek f 7 posty architektura f 7 leka wielka krotoszyn wlasnosc krotoszyna osieczna wspomnienie zamku f 8 posty architektura f 8 prawa miejskie potulice dobramysl lubasz poczatki miejscowosci f 9 posty architektura f 9 los radojewa rososzyca uzarzewo bryla dworu pierwsza wzmianka f 10 posty architektura f 10 kleka wszolow ordzin lukowo macew rokosowo f 11 posty architektura f 11 wieszczyczyn labiszyn konarzewo mieszkancy konarzewa jankow f 12 posty architektura f 12 ciekawa forma budowa palacu 3 piaski palczyn mosciska f 13 posty architektura f 13 marcinkowo gorne lenartowice karolew graboszewo czerniejewo f 14 posty architektura f 14 rola zamku leszcze lusowo kopaszewo poczatki kopaszewa f 15 posty architektura f 15 poznan gorczyn wlasciciel folwarku historia popowa smielow budowa palacu 2 f 16 posty architektura f 16 czempin psienie ostrow rudki rydzyna budowa palacu f 17 posty architektura f 17 projekty architekta dzieje rydzyny staniew stara przysieka poczatki dworu f 18 posty architektura f 18 mchy kiaczyn jerka gierlachowo oporowo f 19 posty architektura f 19 dokumentacja oporowa pokrzywnica rucewko sobotka poczatki sobotki f 20 posty architektura f 20 strykowo trzebaw poczatki smielowa wasowo neogotycka rezydencja