Poznań Górczyn

Dość duży dwór składający się z głównego piętrowego budynku nakrytego płaskim dachem i nieco wyższego skrzydła nakrytego dachem dwuspadowym. Przy jednym z narożników niewysoka czworoboczna wieża dostosowana do prowadzenia obserwacji astronomicznych. Dwór zbudowany około 1880 roku dla rodziny Palaczów.

Górczyn nie był poprzednio majątkiem ziemskim, a folwark Palaczów powstał z trzynastohektarowego gospodarstwa chłopskiego systematycznie powiększanego przez Jana Palacza aż do 130 hektarów. Jan Palacz (1812-1891), syn Wawrzyńca zmarłego około 1830 roku, był znanym działaczem narodowym, powstańcem i zdolnym gospodarzem. Pochodził z rodziny chłopskiej. Uczył się w gimnazjum św. Marii Magdaleny. Wziął udział w akcjach politycznych i wojskowych roku 1846. Aresztowany i oskarżony w słynnym berlińskim procesie 254 konspiratorów polskich, skazany został na półtora roku więzienia. Wziął też udział w wypadkach 1848 roku, będąc członkiem Komitetu Narodowego Polskiego w Poznaniu. Był zastępcą Augusta Cieszkowskiego do pierwszego parlamentu pruskiego, cztonkiem Bazaru w 1850 roku, założycielem Kółka Rolniczego w Górczynie. Jego syn Marcin Tomasz przejął gospodarstwo w 1886 roku.

Właściciel folwarku

W roku 1896 właścicielem folwarku Poznań Górczyn był dr Ludwik Rekowski. Ten „dobry patriota” w 1902 roku sprzedał folwark Niemcowi Maxowi Johowowi, który z kolei sprzedał go antypolskiej Komisji Kolonizacyjnej. Po pierwszej wojnie za radą prof. Graffa z Hamburga, który miał objąć Katedrę Astronomii na nowo tworzonym Uniwersytecie Poznańskim, dwór z parkiem został zakupiony przez Uniwersytet i zamieniony na obserwatorium astronomiczne. Tę rolę pełni do dziś.

Historia majątku ziemskiego Górczyn jest dość nietypowa. Ogromna większość majątków ziemskich miała odwieczną tradycję rycerską i zawsze była dużą własnością ziemską. Natomiast majątek Górczyn powstał z systematycznego powiększania gospodarstwa należącego do tak zwanych obszarów gminnych. Historia tego majątku jest historią jego twórcy – zaradnego i patriotycznego syna chłopskiego, który zrobił karierę i polityczną, i gospodarczą.

W okresie międzywojennym dwór w Górczynie był własnością Uniwersytetu Poznańskiego i nie petnił roli ośrodka dóbr ziemskich.

Historia Popowa

Stare Popowo, dawniej zwane Popowo Niemieckie, występuje w dokumentach co najmniej od początku XIV wieku, kiedy to pod rokiem 1309 pojawił się Świętosław syn Czuchona, który sprzedał swoją część Popowa klasztorowi lubińskiemu. Około 1335 roku król Kazimierz zatwierdził podział Popowa pomiędzy Dzierzysława z Graboszewa a Michała z Koszanowa i Andrzeja z Czacza. W latach 1361-1366 pisał się Dominik z Popowa. W XVI wieku należało do Popowskich i Rozdrażewskich, później – ale ciągle jeszcze w XVI wieku -do Jeziorkowskich i Gawrońskich. W XVIII wieku własność Ignacego Szołdrskiego i jego żony Balbiny z Suchorzewskich. Dla nich też został wybudowany do dziś stojący dwór. W drugiej połowie XIX wieku Popowo należało do Niemców. W 1890 roku z rąk niemieckich wykupił je Franciszek Ksawery Speichert, pochodzący ze spolonizowanej rodziny zapewne saskiej proweniencji. W rękach Speichertów Popowo pozostało do 1936 roku, kiedy to zostało sprzedane rodzinie Łanieckich. Lanieccy byli w posiadaniu będącego resztówką majątku do lat pięćdziesiątych XX wieku.

W roku 1930 właścicielem Starego Popowa był Ksawery Speichert. Majątek w 1926 roku liczył 274 hektary i miał gorzelnię.

Śmiełów

Pałac w Śmiełowie jest jednym z najpiękniejszych pałaców w Wielkopolsce, prawdziwą perłą wśród rezydencji wielkopolskiej szlachty. Pięknie położony, godzi prawdziwie królewski plan podkowy z niewielkimi rozmiarami całości. W przeciwieństwie do Rogalina czy Pawtowic, którym połączenie galeriami korpusu i oficyn nadało wielkości, Śmiełów zachował „mieszkalny” charakter. Jest to być może najprzyjemniejsza rezydencja wielkopolska, a z pewnością jedna z najwdzięczniejszych w Polsce. doskonałe proporcje i harmonijne zgranie brył świadczą o nieprzeciętnych umiejętnościach architekta. Zaprojektował ją w 1797 roku Stanistaw Zawadzki, jeden z najlepszych i pełnych inwencji architektów tego czasu w Polsce, autor trzech klasycystycznych, tak bardzo różniących się między sobą pałaców wielkopolskich w Dobrzycy, Lubostroniu i właśnie Śmietowie. Stanistaw Zawadzki, inżynier wojskowy z Warszawy, sprowadzony został do Wielkopolski po upadku insurekcji kościuszkowskiej przez generała Augustyna Gorzeńskiego z Dobrzycy i w latach 1795-1800 budował jednocześnie trzy pałace dla spokrewnionych ze sobą rodzin: Gorzeńskich z Dobrzycy, Andrzeja Gorzeńskiego ze Śmietowa i Fryderyka Skórzewskiego z Lubostronia.

Budowa pałacu

Pałac w Śmiełowie składa się z korpusu głównego – w gruncie rzeczy klasycystycznej willi, formy bardzo popularnej w Wielkopolsce od czasu wybudowania Siernik – oraz półkolistych galerii łączących korpus główny z oficynami. Ta rozbudowana koncepcja, której tradycja sięga palladiańskiej architektury renesansowych Włoch, znalazła swoje naśladownictwo w XVIII-wiecznej architekturze wielkopolskiej. Wśród wielkopolskich rezydencji galerie pojawiły się nie tylko w Śmietowie, Rogalinie czy Pawłowicach, ale również -choć znacznie później – w Czerniejewie i Czaczu. Korpus gtówny na planie prostokąta, poprzedzony pięknym czterokolumnowym portykiem wielkiego porządku, z dwoma pozornymi ryzalitami w fasadzie frontowej oraz wydatnym wielobocznym ryzalitem na osi fasady ogrodowej zawierającym duży salon. Wewnątrz kilka salonów, gabinetów i wiele mniejszych pokoi, których znaczna liczba spowodowana była wielodzietnością fundatorów. Korpus główny nakryty dachem czterospadowym, oficyny dachami łamanymi z tak zwaną ścianką kolankową. Wewnątrz freski Franciszka Smuglewicza.

posty architektura sosnie wola grabowno jeziorki lekno kokorzyn f 2 posty architektura f 2 wronczyn niepart niechanowo wlasciciele gogolewa gogolewo f 3 posty architektura f 3 krzyzanowo mniszki polanowice wlasciciele siernik siedziba szlachcica f 4 posty architektura f 4 bryla palacu sierniki posadowo lwowek biedrusko f 5 posty architektura f 5 unia wlasciciele tuczna tuczno przybin drozki f 6 posty architektura f 6 sieroszewice wegierce gebice historia gebic kostrzynek f 7 posty architektura f 7 leka wielka krotoszyn wlasnosc krotoszyna osieczna wspomnienie zamku f 8 posty architektura f 8 prawa miejskie potulice dobramysl lubasz poczatki miejscowosci f 9 posty architektura f 9 los radojewa rososzyca uzarzewo bryla dworu pierwsza wzmianka f 10 posty architektura f 10 kleka wszolow ordzin lukowo macew rokosowo f 11 posty architektura f 11 wieszczyczyn labiszyn konarzewo mieszkancy konarzewa jankow f 12 posty architektura f 12 ciekawa forma budowa palacu 3 piaski palczyn mosciska f 13 posty architektura f 13 marcinkowo gorne lenartowice karolew graboszewo czerniejewo f 14 posty architektura f 14 rola zamku leszcze lusowo kopaszewo poczatki kopaszewa f 15 posty architektura f 15 poznan gorczyn wlasciciel folwarku historia popowa smielow budowa palacu 2 f 16 posty architektura f 16 czempin psienie ostrow rudki rydzyna budowa palacu f 17 posty architektura f 17 projekty architekta dzieje rydzyny staniew stara przysieka poczatki dworu f 18 posty architektura f 18 mchy kiaczyn jerka gierlachowo oporowo f 19 posty architektura f 19 dokumentacja oporowa pokrzywnica rucewko sobotka poczatki sobotki f 20 posty architektura f 20 strykowo trzebaw poczatki smielowa wasowo neogotycka rezydencja