Ciekawa forma

Bardzo oryginalny rzut dworu w Dobrzycy przypomina formę węgielnicy odgrywającej niezwykle istotną rolę w symbolice masońskiej. Również postawienie w parku tak zwanego Panteonu, z ukrytym podziemiem przeznaczonym dla obrządków masońskich, zawdzięcza Dobrzyca „orientacji” swego fundatora. Aczkolwiek oboje Gorzeńscy – jak cała wielkopolska szlachta czasów porozbiorowych -byli bardzo zaangażowani w życie społeczne, to jednak swoiste ideały oświeceniowe, w tym rewolucyjne rozumienie równości między ludźmi, zaowocowało ogólnie przyjętą w tym czasie w Europie koncepcją pałacu jako maison de plaisance zlokalizowanego w pewnej odległości od miejscowości i od codziennego życia społeczeństwa. było to wynikiem wyłączenia warstw wyższych z ich naturalnego przez wieki miejsca w społeczeństwie – obrońców i przełożonych. „Teraz, skoro jesteśmy równi, to nas nic nie obchodzicie!” Zasada ta legła u podstaw przyszłego demokratycznego biegu wydarzeń Europy XIX i XX wieku, ale w tym czasie w Polsce nie miała innego praktycznego skutku jak wznoszenie rezydencji w izolacji od wsi czy miasteczek.

Budowa pałacu

Piętrowy pałac, zbudowany z połączenia dwóch skrzydeł, z pięknym czterokolumnowym portykiem toskańskim zwieńczonym trójkątnym frontonem z herbami Nałęcz Gorzeńskich i Drogosław Skórzewskich. Gorzeńscy byli bezpotomni, stąd wnętrze wypełnia stosunkowo wiele sal reprezentacyjnych z pięknymi posadzkami i malarskimi dekoracjami pędzla Antoniego Smuglewicza z czasów budowy pałacu z lat 1798-1799 i krótko potem. W parku prócz Panteonu pawilony, altany, sztuczne ruiny. Pałac był miejscem spotkań wielkopolskich masonów jeszcze przed utworzeniem Wielkiego Wschodu Narodowego, do którego Gorzeński należał od 1811 roku. Augustyn Gorzeński otrzymał tytut hrabiowski w 1774 roku. Zmarł w Warszawie w roku 1816, a pochowany został w Dobrzycy. Dobrzyca w XVI i XVII wieku należała do Dobrzyckich herbu Leszczyc, w XVIII wieku i do śmierci Augustyna Gorzeńskiego do Gorzeńskich, później do Turnów, od 1835 roku do Niemca barona Kottwitza, a przed 1912 rokiem przeszła w ręce Czarneckich. W czasie drugiej wojny śmierć poniósł ostatni właściciel Dobrzycy i jego dwie siostry: Stefan Czarnecki (ur. 1893) zaginął wywieziony w 1945 roku do Sowietów, Jadwiga Czarnecka (ur. 1899) i Maria Czarnecka (ur. 1890) zginęły w powstaniu warszawskim. W roku 1939 właścicielem Dobrzycy był Stefan Czarnecki. Majątek w 1926 roku liczył 1085 hektarów, miał gorzelnię i cegielnię.

Piaski

Dwór piętrowy, z lekko zryzalitowaną częścią środkową poprzedzoną drewnianym gankiem, nakryty – tak jak ryzalit -bardzo płaskim dachem dwuspadowym, wzniesiony w ostatniej ćwierci XIX wieku.

W obrębie folwarku drugi dwór o dwóch reprezentacyjnych fasadach: jednej skierowanej w stronę folwarcznego podwórza i drugiej wychodzącej na park, w którym opisany wyżej dwór. Parterowy, nakryty dachem łamanym polskim, z arkadowym gankiem na osi obu fasad przechodzącym w wysuniętą znacznie przed linię dachu wystawkę dachową, zwieńczoną trójkątnym frontonem. Ściany opięte lizenami. Dwór zbudowany w 1912 roku wyraźnie nawiązuje do popularnego w tym czasie stylu polskiego.

Piaski w XIX wieku należały do dóbr Konary, będących własnością Huberta von Weigel. W okresie międzywojennym były częścią dóbr Dłoń, należących do księżnej Marii Otylii Druckiej-Lubeckiej.

W 1930 roku Piaski były własnością księżnej Marii Otylii Druckiej-Lubeckiej. Majątek w 1926 roku liczył 390 hektarów.

Palczyn

Dwór z końca XIX wieku lub początku XX, piętrowy, nakryty bardzo płaskim dachem dwuspadowym, z ryzalitem na osi i oknami ujętymi w neorenesansowe obramienia. Być może zachowany budynek jest jedynie częścią pierwotnego dworu.

Palczyn, dawniej Patczyn, w 1583 roku należał do Stanisława Witosławskiego. „W 1665 roku – jak pisze dawny autor -przyszło pod Pałczynem do podjazdów i harców między wojskiem królewskim a stronnikami Jerzego Lubomirskiego; oba wojska stanęły w szyku bojowym i już uderzyć miały na siebie, gdy biskupi Trzebiński i Leszczyński przybiegli do rokoszan i zdołali powstrzymać walkę; król udał się

z wojskiem do Torunia, a rokoszanie rozeszli się do domów. Zajście to było wstępem do rozprawy Mątewskiej, która rozgrywać się miała na ziemi kujawskiej”. W XIX i XX wieku Palczyn był w rękach niemieckiej rodziny Jahnzów, w tym, w 1881 roku, Franza Jahnza.

W 1930 roku Palczyn był własnością Niemca Bruno Jahnza. Majątek w 1926 roku liczył 601 hektarów.

Mościska

Połączenie czerwonej cegły z kamiennym detalem architektonicznym zawsze daje dobry efekt. Tak jest również w Mościskach, gdzie wszystkie okna prostego w formie ceglanego dworu ujęte zostały w kamienne opaski. Dodatkowo okna parteru wieńczą jednolite trójkątne frontony. Dwór zapewne z lat siedemdziesiątych lub osiemdziesiątych XIX wieku, parterowy, z piętrową częścią środkową zryzalitowaną w obu elewacjach i tak jak korpus nakrytą płaskim dwuspadowym dachem. Mościska w XIX wieku były zapewne w rękach zniemczonych Polaków von Schmidt-Wierusz-Kowalskich. W 1881 roku należały do Friedricha von Schmidt-Wierusz-Kowalskiego. W okresie międzywojennym własność Popielów. Wactaw Popiel (ur. 1880) z Brzostowa, Kostrzynka i Mościsk został zamordowany przez Niemców w Stutthofie w 1940 roku. Jego syn Stanisław Popiel, żołnierz AK, został rozstrzelany przez Niemców w 1944 roku, a drugi syn Paweł, uczestnik kampanii wrześniowej, zaginąt wywieziony w głąb Rosji.

W 1939 roku Mościska należały do Wacława Popiela. Majątek w 1926 roku liczył 1135 hektarów.

posty architektura sosnie wola grabowno jeziorki lekno kokorzyn f 2 posty architektura f 2 wronczyn niepart niechanowo wlasciciele gogolewa gogolewo f 3 posty architektura f 3 krzyzanowo mniszki polanowice wlasciciele siernik siedziba szlachcica f 4 posty architektura f 4 bryla palacu sierniki posadowo lwowek biedrusko f 5 posty architektura f 5 unia wlasciciele tuczna tuczno przybin drozki f 6 posty architektura f 6 sieroszewice wegierce gebice historia gebic kostrzynek f 7 posty architektura f 7 leka wielka krotoszyn wlasnosc krotoszyna osieczna wspomnienie zamku f 8 posty architektura f 8 prawa miejskie potulice dobramysl lubasz poczatki miejscowosci f 9 posty architektura f 9 los radojewa rososzyca uzarzewo bryla dworu pierwsza wzmianka f 10 posty architektura f 10 kleka wszolow ordzin lukowo macew rokosowo f 11 posty architektura f 11 wieszczyczyn labiszyn konarzewo mieszkancy konarzewa jankow f 12 posty architektura f 12 ciekawa forma budowa palacu 3 piaski palczyn mosciska f 13 posty architektura f 13 marcinkowo gorne lenartowice karolew graboszewo czerniejewo f 14 posty architektura f 14 rola zamku leszcze lusowo kopaszewo poczatki kopaszewa f 15 posty architektura f 15 poznan gorczyn wlasciciel folwarku historia popowa smielow budowa palacu 2 f 16 posty architektura f 16 czempin psienie ostrow rudki rydzyna budowa palacu f 17 posty architektura f 17 projekty architekta dzieje rydzyny staniew stara przysieka poczatki dworu f 18 posty architektura f 18 mchy kiaczyn jerka gierlachowo oporowo f 19 posty architektura f 19 dokumentacja oporowa pokrzywnica rucewko sobotka poczatki sobotki f 20 posty architektura f 20 strykowo trzebaw poczatki smielowa wasowo neogotycka rezydencja