Klęka

Okazały, efektowny, neorenesansowy pałac o palladiańskiej centralnej koncepcji, wybudowany w latach siedemdziesiątych XIX wieku dla wielkiego posiadacza ziemskiego, jednego z twórców antypolskiej Hakaty, Hermanna Kennemanna. Skomplikowana bryła o centralnym założeniu została urozmaicona ryzalitami, wykuszami oraz okazałą trójarkadową loggią, a także potężną, ośmioboczną wieżą, wystającą znacznie ponad poziom płaskiego dachu z latarnią oświetlającą klatkę schodową. Całość, niezależnie od renesansowo-palladiańskich wspomnień jest bardzo niemiecka, czy ściślej berlińska. Wśród szeregu niemieckich siedzib ziemiańskich tego czasu, którym twórcy nadawali formę wzorowaną na berlińskich willach, a dekoracją nawiązywali do renesansu, pałac w Klęce zajmuje czołowe miejsce. Zawdzięcza to niewątpliwie kunsztom architekta i budowniczych -doskonałym proporcjom i wzorowemu wykonaniu detalu. Na początku XX wieku dobudowano obszerne skrzydło, które nieco psuje proporcję całości. Jednakże ujednolicona dekoracja zaciera różnice między częścią starszą a młodszą.

Klęka posiadająca średniowieczną metrykę od 1840 roku była w rękach Hermanna Kennemanna, a później von Jouanneów, bardzo bogatej niemieckiej rodziny wielkich właścicieli ziemskich w Wielkopolsce.

W roku 1939 Klęka była własnością Maksymiliana von Jouanne. Majątek w 1926 roku liczył 1518 hektarów i miał gorzelnię.

Wszołów Ordzin

Bez specjalnego charakteru dwór na kształt kamienicy, wzniesiony w ostatniej ćwierci XIX wieku, piętrowy, nakryty dachem naczółkowym, z pseudoryzalitem w fasadzie zwieńczonym trójkątnie.

Wszołów-Ordzin, dawniej tylko Ordzin, to utworzony w XIX wieku folwark. Wymieniony w 1520 roku jako pustkowie miał w XVIII wieku tylko zagrodę młynarza. W tym czasie własność Koźmińskich, a potem starościny kościańskiej Marianny z Koźmińskich Lipskiej. W 1789 roku Ordzin należał do Marcina Bogdańskiego, właściciela sąsiedniego Wszołowa. Około 1844 roku jako folwark większych dóbr należał kolejno do Taczanowskich, Smętkowskich, Drwęskich, a od 1877 roku do Kutznerów. W ich rękach pozostawał do początku okresu międzywojennego, a następnie został kupiony przez Szczęsnego Chełkowskiego dla jego syna Zygmunta od spadkobierców ostatniej niemieckiej właścicielki Emilii Kutzner.

W 1939 roku właścicielem Ordzina (Wszołowa-Ordzina) był Szczęsny Chełkowski bądź jego syn Zygmunt. Majątek w 1926 roku liczył 125 hektarów.

Łukowo

W początku XIX wieku, zapewne dla Grabowskich, wybudowano tu na miejscu dawniejszej siedziby klasycystyczny pałac, przebudowany następnie w 1877 roku, zapewne już dla nowych właścicieli Niemców Martinich. Piętrowy, o dobrych proporcjach, z trójkątnie zwieńczonym ryzalitem na osi, kryty niskim dachem czterospadowym.

Łukowo występuje w dokumentach co najmniej od 1387 roku, kiedy to dziedzicem był Jan z Łukowa Łukowski. W 1388 roku Jozjasz z Łukowa toczył spór z kasztelanową santocką o konia wartości pięciu grzywien. W XVI wieku jeszcze własność Łukowskich, potem Trąmpczyńskich, Sobockich, a działy posiadali tu też Mylińscy. W XIX wieku Łukowo było własnością Grabowskich. Przebywali tu między innymi Adam Mickiewicz w czasie swej wielkopolskiej „powstaniowej” peregrynacji w 1831 roku, jego brat Franciszek, żołnierz powstania listopadowego, który tu był rezydentem aż do 1859 roku, a także poeci: Stefan Garczyński i Wincenty Pol. Po Grabowskich Łukowo przeszło w ręce Niemców Martinich, w których posiadaniu pozostawało aż do drugiej wojny światowej.

W roku 1939 właścicielem Łukowa był Niemiec K. Martini. Majątek w 1926 roku liczył 1013 hektarów i miał gorzelnię oraz cegielnię.

Macew

Stojący w parku w Macewie budynek mieszkalny powstał w 1935 roku, gdy stojący obok stary dwór został rozebrany. Jest on być może rezultatem przebudowy dworskiej oficyny lub innego dworskiego budynku z początku XIX wieku. Parterowy, nakryty dachem dwuspadowym z dwukolumnowym gankiem wejścia podtrzymującym trójspadowy daszek z okapami. Z boku parterowa przybudówka ujęta – podobnie jak sam dwór – masywnymi skarpami.

Macew występuje w dokumentach od 1410 roku. Od XVI do końca XVIII wieku stanowił część dóbr gołuchowskich. W XIX wieku odłączony od nich należał kolejno do Miłkowskich i Szeliskich. Przed 1881 rokiem przeszedł w ręce niemieckie i był własnością – podobnie jak nieodległe Witaszyce – Vossów i von Ohnesorgów, a od 1915 roku von Lekowów. W 1926 roku właścicielką Macewa była Frieda von Leków, a majątek liczył 369 hektarów. W roku 1930 przeszedł na własność Państwowego Banku Rolnego i został krótko potem rozparcelowany. Resztówkę kupił hr. Stefan Zamoyski z Jedlca.

W 1939 roku Macew był własnością hr. Stefana Zamoyskiego i nie stanowił ośrodka większych dóbr ziemskich.

Rokosowo

W latach 1849-1854 wzniesiony został w Rokosowie dla Józefa Mycielskiego okazały „zamek” według planów popularnego w środowiskach ziemiaństwa wielkopolskiego architekta Fryderyka Augusta Stulera, autora bądź współautora pałaców w Jarocinie, Margońskiej Wsi, Strzelcach i tęce Wielkiej. Podobnie jak we współczesnym Kórniku czy Drzeczkowie, romantyczne gusty fundatora zaważyły na średniowiecznej formie rezydencji. Wymarzone w powieściach Waltera Scotta, pieśniach Osjana, poezji Byrona i Mickiewicza średniowiecze uobecnione zostało w masywnej bryle korpusu, najeżonych blankami narożnych wieżach, basztach i fosie. Jednak w przeciwieństwie do Kórnika pałac-zamek w Rokosowie połączył w sobie elementy angielskiego gotyku z elementami XV-wiecznego pałacu florenckiego, architektury obronnej zza Alp z elegancją, subtelnością i symetrią architektury quattrocenta. W trójosiowym ryzalicie elewacji frontowej znajdziemy nawet pokrewieństwo z pałacami weneckimi. Naśladownictwo angielskich wzorów daje się znacznie bardziej odczuć we wnętrzach: wielki, trójnawowy, sklepiony hol, klatka schodowa, wielka sala na piętrze. Dopiero kilkadziesiąt lat później gotyk Tudorów stanie się otwartą inspiracją dla zewnętrznej formy pałaców w Będlewie, Kotowie czy Nowej Wsi, pozbawionych regularności, lecz nie proporcji. W Rokosowie po raz pierwszy natomiast pojawił się nowy element architektury rezydencjonalnej – piętrowa kaplica nakryta sklepieniem krzyżowym. Podobna kaplica, choć potraktowana w dużej mierze jako niezależny budynek, pojawiła się krótko potem przy pałacu w Turwi.

posty architektura sosnie wola grabowno jeziorki lekno kokorzyn f 2 posty architektura f 2 wronczyn niepart niechanowo wlasciciele gogolewa gogolewo f 3 posty architektura f 3 krzyzanowo mniszki polanowice wlasciciele siernik siedziba szlachcica f 4 posty architektura f 4 bryla palacu sierniki posadowo lwowek biedrusko f 5 posty architektura f 5 unia wlasciciele tuczna tuczno przybin drozki f 6 posty architektura f 6 sieroszewice wegierce gebice historia gebic kostrzynek f 7 posty architektura f 7 leka wielka krotoszyn wlasnosc krotoszyna osieczna wspomnienie zamku f 8 posty architektura f 8 prawa miejskie potulice dobramysl lubasz poczatki miejscowosci f 9 posty architektura f 9 los radojewa rososzyca uzarzewo bryla dworu pierwsza wzmianka f 10 posty architektura f 10 kleka wszolow ordzin lukowo macew rokosowo f 11 posty architektura f 11 wieszczyczyn labiszyn konarzewo mieszkancy konarzewa jankow f 12 posty architektura f 12 ciekawa forma budowa palacu 3 piaski palczyn mosciska f 13 posty architektura f 13 marcinkowo gorne lenartowice karolew graboszewo czerniejewo f 14 posty architektura f 14 rola zamku leszcze lusowo kopaszewo poczatki kopaszewa f 15 posty architektura f 15 poznan gorczyn wlasciciel folwarku historia popowa smielow budowa palacu 2 f 16 posty architektura f 16 czempin psienie ostrow rudki rydzyna budowa palacu f 17 posty architektura f 17 projekty architekta dzieje rydzyny staniew stara przysieka poczatki dworu f 18 posty architektura f 18 mchy kiaczyn jerka gierlachowo oporowo f 19 posty architektura f 19 dokumentacja oporowa pokrzywnica rucewko sobotka poczatki sobotki f 20 posty architektura f 20 strykowo trzebaw poczatki smielowa wasowo neogotycka rezydencja