Sośnie Wola

25Obok Antonina, Bagateli i Możdżanowa jeszcze jeden w Wielkopolsce – także w powiecie ostrowskim – dwór czy raczej myśliwski zamek. Wzniesiony został w 1852 roku dla księcia brunszwickiego Wilhelma i mieścił wówczas pokój bilardowy, sypialnię księcia i pięć pokoi gościnnych. Po 1886, kiedy część dóbr międzyborskich, w których skład wchodziła Moja Wola, odkupił Daniel von Diergardt, stał się stałą siedzibą właściciela. W 1895 roku dwór został rozbudowany o część południowo-zachodnią z jadalnią, a w latach 1902-1903 dobudowano murowaną wieżę i piętrowe skrzydło mieszczące między innymi bibliotekę i gabinet. Częściowo drewniany, częściowo murowany, o elewacjach obłożonych korą dębu korkowego, piętrowy, z trzema ryzalitami w głównej elewacji i mniejszymi przybudówkami. Wszystkie części nakryte dachami dwuspadowymi. Nad całością, niczym donżon, góruje czterokondygnacyjna kwadratowa wieża zwieńczona blankami. W 1939 roku właścicielką Mojej Woli była Niemka baronowa Agnes von Diergardt. Majątek w 1926 roku liczył 5869 hektarów.

Grabówno

24Przyjemny dwór parterowy, nakryty dachem łamanym, z piętrowym ryzalitem na osi zwieńczonym trójkątnie, zbudowany pod koniec XVIII lub na początku XIX wieku i potem być może nieco przebudowany.

W pobliżu, w parku, nowy dwór z końca XIX wieku, o dobrych proporcjach, piętrowy, a właściwie piętrowy z kondygnacją mezzanina, nakryty płaskim dachem, z oryginalną wnęką na osi zamkniętą łukiem odcinkowym. W dolnej części wnęki wejście do dworu, w górnej balkon. Z obu stron symetryczne parterowe przybudówki (również z mezzaninem).

Grabówno, dawniej zwane Grabowo, w 1618 roku było własnością Baszkowskich Smoguleckich, w 1744 roku Bornów, a od 1773 roku von der Goltzów. W pierwszej połowie XIX wieku należało do von Sangerów, z nich w 1835 roku do Fryderyka von Sangera, potem Karola von Sangera, a następnie książąt zu Hohenlohe-Schillingsfurst. W 1881 roku Grabówno stanowiło własność księcia Clodwiga zu Hohen-loheSchillingsfGrst, cesarskiego niemieckiego ambasadora w Paryżu. W latach 1905-1913 majątek został rozparcelowany, a część rezydencjonalna stała się siedzibą nadleśnictwa – najpierw niemieckiego, a potem polskiego.

Od 1913 roku Grabówno nie stanowiło ośrodka większych dóbr ziemskich.

Jeziorki

23Zupełnie wyjątkowy w rezydencjonalnej architekturze Wielkopolski przykład bezpośredniego nawiązania do budownictwa tyrolskiego, a więc alpejskiego pogranicza włosko-austriackiego. Dwór piętrowy, z mieszkalnym poddaszem, nakryty dość płaskim dachem dwuspadowym o wysuniętych okapach. Druga kondygnacja z ukazanymi na zewnątrz elementami konstrukcji szkieletowej, a część ściany pod okapem odpowiadająca kondygnacji poddasza-oszalowana. Na osi drewniana weranda. Nad nią drewniany ganek mieszczący balkon. Nawiązania do domków czy też szwajcarskich willi zdarzały się na przestrzeni XIX wieku, by wspomnieć dwa dwory Zygmunta Gorgolewskiego w Dzierznicy i Kościankach. Najbardziej jednak znanym przykładem w Wielkopolsce jest szwajcarski domek Edwarda Raczyńskiego na wyspie jeziora w Zaniemyślu, zbudowany w latach 1816-1817. Tak jak i pozostałe miał on być symbolem świata pasterskiej beztroski i wiejskiej sielanki, choć stał się w 1845 roku miejscem tragicznej – nie pozbawionej romantyzmu – samobójczej śmierci Edwarda. Trudno powiedzieć, czy nawiązujący do architektury tyrolskiej dwór w Jeziorkach powstawał również z tych samych powodów, czy też był tylko sentymentalną podróżą być może w rodzinne strony fundatora i właściciela majątku Hansa Hasche.

Łekno

22Dwór późnoklasycystyczny, sprzed połowy XIX wieku, parterowy, z pozornym ryzalitem na osi rozczłonkowanym lizenami. Ponad ryzalitem-w partii naczółkowego dachu – szczyt ujęty w spływy i zwieńczony trójkątnym frontonem. W szczycie okienko zamknięte tukiem odcinkowym.

Pierwotnie Łekno było wczesnośredniowieczną osadą zlokalizowaną po drugiej stronie Jeziora Łekneńskiego. Dobre warunki obronne pozwoliły przekształcić osadę w gród, który z czasem stał się centralnym grodem ziemi pałuckiej. Kiedy w 1142 roku z inicjatywy biskupa Jakuba ze Żnina Zbylut Pałuka z Panigrodu sprowadził do Łekna cystersów z niemieckiego Altenbergu, gród nie pełnił już swoich pierwotnych funkcji administracyjnych. Osadę przeniesiono na drugą stronę jeziora, w obecne miejsce, gdzie z inicjatywy cystersów powstał kościót i gdzie założono prostokątny rynek. W 1370 roku Łekno było miastem i zachowało swój status aż do 1888 roku. Jego właścicielami byli kolejno Patucy, w wieku XVI Łekińscy, Latalscy i Opalińscy, na początku XVII stulecia Szotdrscy, później Izbieńscy i Prądzyńscy, a w pierwszej połowie wieku XIX Józef Zerboni di Sposetti, prezes Wielkiego Księstwa Poznańskiego w latach 1815-1824. W 1881 roku majątek ziemski Łekno liczył 558 hektarów i był wówczas własnością Niemca Arno Rasmusa.

W okresie międzywojennym Łekno nie stanowiło ośrodka większych dóbr ziemskich.

Kokorzyn

21Monumentalny trójskrzydłowy pałac, na planie litery U, z wewnętrznym otwartym od jednej strony dziedzińcem. Piętrowy, nakryty wysokim dachem mansardowym, z półokrągłym ryzalitem w elewacji frontowej, rozczłonkowanym czterema niezbyt proporcjonalnymi kolumnami jońskimi wielkiego porządku podtrzymującymi okap dachu. W dolnej części ryzalitu wejście, a nad nim półkolisty balkon. Pałac w Kokorzynie powstawał w kilku etapach. Około połowy XIX wieku, być może na miejscu starszego dworu, wzniesiono budynek na planie prostokąta. W latach osiemdziesiątych XIX wieku budynek ten całkowicie przebudowano, dodano piętro oraz dobudowano skrzydła. Na początku XX wieku całość ujednolicono do dzisiejszej formy przez wbudowanie pomiędzy skrzydła dużej sali, zmianę kształtu dachu oraz dodanie półkolistego ryzalitu. W efekcie budynek przeobraził się w neobarokowy pałac.

Kokorzyn występuje w dokumentach od 1394 roku. W XVI wieku własność Kokorzyńskich, w XVII wieku Cerekwickich, w XVIII Romiszewskich i Zarębów, od początku XIX Święcickich, a od 1838 roku Zakrzewskich, którzy w 1882 roku sprzedali Kokorzyn Niemcom Hildebrandtom. W ich rękach Kokorzyn pozostawał aż do drugiej wojny światowej.

W 1939 roku właścicielem Kokorzyna był Niemiec Carl Traugott Hildebrandt. Majątek w 1926 roku liczył 575 hektarów.

posty architektura sosnie wola grabowno jeziorki lekno kokorzyn f 2 posty architektura f 2 wronczyn niepart niechanowo wlasciciele gogolewa gogolewo f 3 posty architektura f 3 krzyzanowo mniszki polanowice wlasciciele siernik siedziba szlachcica f 4 posty architektura f 4 bryla palacu sierniki posadowo lwowek biedrusko f 5 posty architektura f 5 unia wlasciciele tuczna tuczno przybin drozki f 6 posty architektura f 6 sieroszewice wegierce gebice historia gebic kostrzynek f 7 posty architektura f 7 leka wielka krotoszyn wlasnosc krotoszyna osieczna wspomnienie zamku f 8 posty architektura f 8 prawa miejskie potulice dobramysl lubasz poczatki miejscowosci f 9 posty architektura f 9 los radojewa rososzyca uzarzewo bryla dworu pierwsza wzmianka f 10 posty architektura f 10 kleka wszolow ordzin lukowo macew rokosowo f 11 posty architektura f 11 wieszczyczyn labiszyn konarzewo mieszkancy konarzewa jankow f 12 posty architektura f 12 ciekawa forma budowa palacu 3 piaski palczyn mosciska f 13 posty architektura f 13 marcinkowo gorne lenartowice karolew graboszewo czerniejewo f 14 posty architektura f 14 rola zamku leszcze lusowo kopaszewo poczatki kopaszewa f 15 posty architektura f 15 poznan gorczyn wlasciciel folwarku historia popowa smielow budowa palacu 2 f 16 posty architektura f 16 czempin psienie ostrow rudki rydzyna budowa palacu f 17 posty architektura f 17 projekty architekta dzieje rydzyny staniew stara przysieka poczatki dworu f 18 posty architektura f 18 mchy kiaczyn jerka gierlachowo oporowo f 19 posty architektura f 19 dokumentacja oporowa pokrzywnica rucewko sobotka poczatki sobotki f 20 posty architektura f 20 strykowo trzebaw poczatki smielowa wasowo neogotycka rezydencja